{"id":2219,"date":"2022-09-14T13:00:00","date_gmt":"2022-09-14T11:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/centrumbio.info\/?p=2219"},"modified":"2022-10-03T13:02:49","modified_gmt":"2022-10-03T11:02:49","slug":"welna-100","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/centrumbio.info\/?p=2219","title":{"rendered":"WE\u0141NA 100%"},"content":{"rendered":"\n

W tym cyklu artyku\u0142\u00f3w przysz\u0142a pora na przedstawienie procesu przygotowania we\u0142ny do ostatecznej produkcji wszystkich tych rzeczy, o kt\u00f3rych wspomina\u0142am wcze\u015bniej. Kiedy\u015b trwa\u0142o to d\u0142u\u017cej i by\u0142o bardzo \u017cmudnym procesem, jednak na prze\u0142omie lat ca\u0142y proces zosta\u0142 znacznie u\u0142atwiony, przez zastosownie maszyn i ograniczenie udzia\u0142u cz\u0142owieka. <\/p>\n\n\n\n

Zacznijmy od strzy\u017cenia, kt\u00f3re odbywa sie zazyczaj raz w roku w okolicy lutego – marca, owce maj\u0105 w\u00f3wczas zapewnion\u0105 och\u0142od\u0119 latem i czas na wyhodowanie nowego, grubego runa na zim\u0119. Termin strzy\u017cenia zale\u017cy r\u00f3wnie\u017c od pory w kt\u00f3rej rodz\u0105 si\u0119 m\u0142ode. Strzy\u017cenie ci\u0119\u017carnych owiec na oko\u0142o miesi\u0105c przed terminem zach\u0119ca je do szukania ciep\u0142ych miejsc, co sprawia, \u017ce jagni\u0119ta nie rodz\u0105 si\u0119 na zewn\u0105trz i s\u0105 w dobrej kondycji. Matki po usuni\u0119ciu we\u0142ny wi\u0119cej jedz\u0105 dla zachwania odpowiedniej wagi i ciep\u0142oty cia\u0142a, kt\u00f3r\u0105 daje im t\u0142uszcz, co za tym idzie owca mo\u017ce spokojnie wykarmi\u0107 swoje m\u0142ode. Najpierw owce zaganiane s\u0105 do suchego miejsca, aby upewni\u0107 si\u0119, \u017ce runo nadaje si\u0119 do \u015bci\u0119cia i jest suche, gdy\u017c pozyskiwanie go na mokro prowadzi do za\u017c\u00f3\u0142cenia i zepsucia materia\u0142u. Aby uchroni\u0107 we\u0142n\u0119 od zabrudzenia nie karmi si\u0119 r\u00f3wniez zwierz\u0105t tu\u017c przed samym strzy\u017ceniem aby nie wypr\u00f3\u017cnia\u0142y si\u0119. Wiele do\u015bwiadczonych os\u00f3b twierdzi, \u017ce odpowiednie ustawienie owcy zapobiega jej poruszeniu oraz ucieczce. Uwa\u017ca si\u0119 \u017ce styrzy\u017cenie jest konieczne, poniewa\u017c po nim \u0142atwiej jest oceni\u0107 stan zdrowia zwierz\u0119cia i wprowadzi\u0107 ewentualne leczenie. Na pocz\u0105tkach tej praktyki stosowano r\u00f3wnie\u017c wyrywanie runa, jednak szybko zaprzestano tej praktyki z powodu ma\u0142ej wydajno\u015bci tej metody i jej trwania. <\/p>\n\n\n

\n
\"\"
Projekt wsp\u00f3\u0142finansowany jest ze \u015brodk\u00f3w firmy \u017bywiec Zdr\u00f3j S.A. w ramach programu grantowego Lokalne Inicjatywy Spo\u0142eczne \u017bywiec Zdr\u00f3j \u2013 edycja 2022\u201d.<\/strong><\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Cz\u0119sto ju\u017c podczas strzy\u017cenia rozdziela\u0142o si\u0119  zbite w\u0142ukna od siebie, jednak za czas\u00f3w naszych dziadk\u00f3w czynno\u015b\u0107 ta by\u0142a okazj\u0105 do spotka\u0144 i rozm\u00f3w mi\u0119dzy lud\u017ami, co za tym sz\u0142o wr\u0119cz ma\u0142\u0105 celebracj\u0105. Zale\u017cnie od zwyczj\u00f3w wykonywano j\u0105 przed lub po praniu we\u0142ny.<\/p>\n\n\n\n

Nast\u0119pn\u0105 lub pierwsz\u0105, tu zale\u017cnie od regionu oraz zwyczaj\u00f3w czynno\u015bci\u0105 jest oczyszczenie we\u0142ny surowej. Je\u015bli mamy do czynienia z masow\u0105 produkcj\u0105 maszynow\u0105, ten proces zachodzi w\u00f3wczas na pocz\u0105tku i jest wykonywany przez specjalne maszyny do oczyszczania we\u0142ny z zabrudze\u0144. Natomiast w ma\u0142ych gospodarstwach i g\u0142\u00f3wnie w czasach przed gwa\u0142townym rozwojem technologii czynno\u015b\u0107 ta odbywa\u0142a si\u0119 g\u0142\u00f3wnie r\u0119cznie.<\/p>\n\n\n\n

Obecnie w masowej produkcji wszystko odbywa si\u0119 z pomoc\u0105 maszyn, wtedy aby przygotowa\u0107  lu\u017an\u0105 jeszcze we\u0142n\u0119 do prz\u0119dzenia smaruje si\u0119 j\u0105 specjalnym smarem, w celu zmniejszenia tarcia mi\u0119dzy w\u0142\u00f3knem, a cz\u0119\u015bciami maszyn. Zazwyczaj jest te\u017c wtedy barwiona. Proces ten nie ma miejsca w produkcjach przydomowych, gdzie przechodzi si\u0119 do suszenia oraz gr\u0119plowania, czyli rozczesywania i rozlu\u017anienia zbitych w\u0142\u00f3kien aby uformowa\u0107 ci\u0105g\u0142\u0105 jednolit\u0105 ta\u015bm\u0119. Do tego procesu s\u0105 u\u017cywane maszyny zwane zgrzeblarkami ale r\u00f3wnie\u017c zgrzeb\u0142a r\u0119czne, a dawniej gr\u0119ple.<\/p>\n\n\n\n

W kolejnym etapie nastepuje prz\u0119dzenie we\u0142ny, czyli rozci\u0105ganie tasiemki w\u0142\u00f3kien i nadawanie jej w\u0142a\u015bciwego skr\u0119tu, a nast\u0119pnie nawini\u0119ciu ich na prz\u0119dz\u0119. Dawniej wykorzystywano w tym celu ko\u0142owrotki, kt\u00f3re sa du\u017co bardziej widowiskowe ni\u017c maszyny u\u017cywane obecnie. Dzi\u015b mo\u017cna smia\u0142o powiedzie\u0107, \u017ce prz\u0105dki takie wracaj\u0105 do \u0142ask.<\/p>\n\n\n\n

Zwykle po zamienieniu lu\u017anej we\u0142ny w zbite, jednolite w\u0142\u00f3kna przechodzono ju\u017c do produkcji skarpet i innych wyrob\u00f3w lub do tkania, je\u015bli nie by\u0142y stosowane smary i nie trzeba by\u0142o ich usuwa\u0107. W niekt\u00f3rych przypadkach tkanina zabezpieczana jest tak\u017ce specjalnymi \u015brodkami przeciwdeszczowymi.<\/p>\n\n\n\n

Podsumowuj\u0105c, mamy do czynienia z najbardziej powszechnym materia\u0142em, kt\u00f3ry by\u0142 wykorzystywany od wiek\u00f3w. S\u0142u\u017cy\u0142 i dalej s\u0142u\u017cy wszystkim ludziom we wszystkich dziedzinach \u017cycia, od ubioru, a\u017c po konstrukcje budowlane. Ce\u0144my ludzi i zwierz\u0119ta, daj\u0105cych nam mo\u017cliwo\u015b\u0107 korzystania z tego wspania\u0142ego produktu pod r\u00f3\u017cnymi formami.<\/p>\n\n\n\n

Weronika Rozmus<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W tym cyklu artyku\u0142\u00f3w przysz\u0142a pora na przedstawienie procesu przygotowania we\u0142ny do ostatecznej produkcji wszystkich tych rzeczy, o kt\u00f3rych wspomina\u0142am wcze\u015bniej. Kiedy\u015b trwa\u0142o to d\u0142u\u017cej i by\u0142o bardzo \u017cmudnym procesem, jednak na prze\u0142omie lat ca\u0142y proces zosta\u0142 znacznie u\u0142atwiony, przez zastosownie maszyn i ograniczenie udzia\u0142u cz\u0142owieka.  Zacznijmy od strzy\u017cenia, kt\u00f3re odbywa sie zazyczaj raz w… Dowiedz si\u0119 wi\u0119cej »WE\u0141NA 100%<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":2220,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"neve_meta_sidebar":"","neve_meta_container":"","neve_meta_enable_content_width":"","neve_meta_content_width":0,"neve_meta_title_alignment":"","neve_meta_author_avatar":"","neve_post_elements_order":"","neve_meta_disable_header":"","neve_meta_disable_footer":"","neve_meta_disable_title":"","_vp_format_video_url":"","_vp_image_focal_point":[],"footnotes":""},"categories":[46,64,44,43],"tags":[],"class_list":["post-2219","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bioroznorodnosc","category-dzialanie","category-lokalne-inicjatywy-spoleczne","category-zywiec-zdroj-s-a"],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/centrumbio.info\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/Zrzut-ekranu-2022-10-3-o-13.01.29.png","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/centrumbio.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2219","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/centrumbio.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/centrumbio.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/centrumbio.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/centrumbio.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2219"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/centrumbio.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2219\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2222,"href":"https:\/\/centrumbio.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2219\/revisions\/2222"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/centrumbio.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/2220"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/centrumbio.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2219"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/centrumbio.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2219"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/centrumbio.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2219"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}